Cothromas na Rochtana

I gcaitheamh na bliana, lean rannán na bPolasaithe Rochtana ar aghaidh le bheith ag obair i gcomhpháirtíocht leis an ROS chun an Plean Náisiúnta Rochtana um Chothromas Rochtana ar an Ardoideachas 2015-2010 a chur i bhfeidhm. I mí na Nollag 2018, d’fhoilsigh an ÚAO an tAthbhreithniú ar Dhul Chun Cinn an phlean seo. Sheol an tAire Stáit um Ard-Oideachas, Mary Mitchell O’Connor, an tAthbhreithniú ag imeacht i Leabharlann Chester Beatty i mBaile Átha Cliath. Cuireadh chun solais san Athbhreithniú na nithe tábhachtacha a baineadh amach ó seoladh an Plean Náisiúnta Rochtana in 2015. Áiríodh leo siúd méaduithe ar rátaí rannpháirtíochta trasna roinnt de na spriocghrúpaí, le harduithe an-ard do mhic léinn faoi mhíchumas agus i measc grúpaí faoi mhí-bhuntáiste socheacnamaíochta. Rannchuideoidh maoiniúchán méadaithe ar luach €16.5 milliún ón Rialtas i bhfoirm Chiste an Chláir Rochtana ar an Ardoideachas (PATH) le cinntiú go ndéanfar arduithe ar an rannpháirtíocht go leanúnach. Nithe eile a áirítear i measc forbairtí buntábhachtacha eile ab ea forbairt Phlean Sonraí Rochtana agus tionscnaimh ratha do mhic léinn a láidriú trasna na hearnála ardoicheachais.

Leis an Athbhreithniú, sonraíodh dúshláin atá fós ann lena n-áirítear an gá le rátaí rannpháirtíochta a fheabhsú i measc na mac léinn lánfhásta agus Lucht Siúil na hÉireann agus a chinntiú go mbeidh próisis i bhfeidhm sa chóras ardoideachais chun freagairt do riachtanais na mac léinn agus iad ag tosú ar agus ag dul chun cinn trína gcuid staidéar.

Leis an Athbhreithniú ar Dhul chun Cinn, rinneadh 16 moladh san iomlán trasna 7 dtéama agus oibreoidh an ÚAO agus an Roinn Oideachais agus Scileanna le chéile leis an earnáil ardoideachais agus le páirtithe leasmhara eile chun iad a chur i bhfeidhm. Áirítear leo siúd uimhreacha na meastachán a ardú do roinnt de na spriocghrúpaí a sonraíodh san Phlean Náisiúnta Rochtana agus téarma an Phlean féin a shíneadh go 2021.

An Clár Rochtana ar an Ardoideachas (PATH)

Le PATH, soláthraítear maoiniúchán aonfheidhme chun tacú le rochtain ar an ardoideachas ar leibhéal na gcnuasach réigiúnach do mhic léinn ó na spriocghrúpaí a sonraíodh sa Phlean Náisiúnta Rochtana. Bainistíonn an ÚAO an Ciste thar ceann na Roinne Oideachais agus Scileanna, arb ionann sin agus thart faoi €16.5 milliún i gcaitheamh trí bliana. Chonacthas rolladh amach leanúnach thionscnamh PATH in 2018 trasna na dtrí shnáithe dá chuid:

  • PATH 1: Cothromas na Rochtana ar an Oideachas Tosaigh do Mhúinteoirí – ag tacú le raon tionscnamh agus comhpháirtíochtaí nua chun rannpháirtíocht na mac léinn ó na spriocghrúpaí san oideachas tosaigh do mhúinteoirí a chur chun cinn. Scaoileadh breis is €800,000 de mhaoiniúchán faoin tsnáith seo do bhliain acadúil 2017/18.
  • PATH 2: 1916 An Ciste Sparánachta – soláthraíonn tacaíocht airgeadais do mhic léinn a shonraítear mar na mic léinn is mó atá faoi mhíbhuntáiste eacnamaíochta ó na spriocghrúpaí atá i mbun staidéir ar bhonn lán nó páirtaimseartha. Spriocghrúpaí don chiste seo ab ea tuismitheoirí aonair agus mionlaigh eitneacha freisin. I mbliain acadúil 2017/18 soláthraíodh €1m de mhaoiniúchán do 200 scoláireacht trasna sé chnuasach réigiúnacha d’institiúidí ardoideachais. Feicfear 200 sparánacht bhreise á maoiniú in 2018/19.
  • PATH 3: Ciste Rochtana ar an Ardoideachas – tacaíonn le forbairt straitéisí na gcomhpháirtíochtaí réigiúnacha agus pobail chun an rochtain ag na spriocghrúpaí ar an ardoideachas a ardú. Tá sé i gceist leis an gciste seo go dtacófar le cnuasaigh réigiúnacha d’institiúidí ardoideachais chun 2,000 mac léinn breise (lán nó páirtaimseartha) a mhealladh ó ghrúpaí gannionadaíochta reatha san ardoideachas agus lena chinntiú go dtacófar leis na mic léinn sin a gcuid staidéar a chríochnú. Scaoileadh maoiniúchán ar luach thart faoi €2.2m faoin tsnáith seo do bhliain acadúil 2017/18.

I mí na Samhna 2018, d’óstáil an Roinn Oideachais agus Scileanna seimineár ar an Tulach Mhór faoi thionscnamh PATH. D’fhreastail thart faoi 160 duine ó na hInstitiúidí Ardoideachais, eagraíochtaí pobail, Ranna Rialtais agus gníomhaireachtaí Stáit ar an seimineár lenar soláthraíodh deis dóibh siúd ar fad a raibh lámh acu i dtionscadail arna maoiniú le PATH chun eispéiris a roinnt agus dea-chleachtais a scaipeadh. Bhí an t-aiseolas dearfach agus aontaíodh go reáchtálfar an t-imeacht ar bhonn bliantúil.

Ciste do Mhic Léinn faoi Mhíchumais

Tar éis don Athbhreithniú ar an gCiste do Mhic Léinn faoi Mhíchumais a bheith foilsithe in 2017, bunaíodh grúpa feidhmiúcháin chun moltaí an athbhreithnithe a thabhairt chun cinn. Tháinig an grúpa le chéile faoi dhó i rith 2018 agus díríodh fócas a chuid oibre ar chur i bhfeidhm céimneach na samhla maoiniúcháin athbhreithnithe bunaithe ar an gcur chuige caighdeánach maidir le hualú costais. Faoi leithdháiltí maoiniúcháin 2018, tugadh cuireadh d’institiúidí ardoideachais tosú ar ullmhúcháin chun foghlaimeoirí ar chúrsaí páirtaimseartha a chuimsiú sa Chiste agus féadfaidh siad a gcuid leithdháiltí a úsáid chun cabhrú le mic léinn ar chúrsaí páirtaimseartha ar chur chuige céimneach píolótach. Tugadh treoirlínte an Chiste i gcomhair na bliana acadúla 2019/18 cothrom le dáta freisin agus dearadh iad de réir an athbhreithnithe ar an gCiste.

An Ciste Cúnaimh do Mhic Léinn

Leanadh ar aghaidh leis na moltaí ón Athbhreithniú ar an gCiste Cúnaimh do Mhic Léinn (SAF) a chur i bhfeidhm i rith 2018. Leanadh ar aghaidh leis an maoiniúchan breise a soláthraíodh don Chiste in 2017 do thuismitheoirí aonair agus do mic léinn páirtaimseartha in 2018. Tháinig an grúpa feidhmiúcháin a bunaíodh chun moltaí an Athbhreithnithe a thabhairt chun cinn le chéile faoi dhó i rith 2018. Mar chuid den obair leis an Athbhreithniú a chur i bhfeidhm, thacaigh an ÚAO le hAontas na Mac Léinn in Éirinn tríd an gCiste a chur chun cinn i lámhleabhair do mhic léinn ar fud na gcampas, go háirithe ag tabhairt chun solais na n‑athruithe breise a rinneadh ar an gCiste a bhaineann leis an síneadh go gclúdófar mic léinn pháirtaimseartha agus tuismitheoirí aonair.

Meitheal um Rath na Mac Léinn

Tá an ÚAO ina chathaoirleach ar an Meitheal um Rath na Mac Léinn a bunaíodh chun aghaidh a thabhairt ar cheist na mac léinn nach dtéann ar aghaidh is nach gcríochnaíonn cúrsaí ardoideachais, go háirithe iad siúd sna spriocghrúpaí gannionadaíochta. Tháinig an grúpa le chéile i mí na Nollag 2018 chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhul chun cinn agus ar fhorbairtí go dtí seo.

Áiríodh le forbairtí in 2018:

  • D’óstáil an ÚAO seimineár i mí na Bealtaine 2018 le haghaidh a thabhairt ar an téama “Straitéis chun Rath na Mac Léinn a Fhorbairt”. Sonraítear an riachtanas sa Chreat Feidhmíochta Córais, 2018-2021 go bhforbródh agus go gcuirfeadh gach Institiúid Ardoideachais straitéis i bhfeidhm do rath na mac léinn. Bhí an t-imeacht, ar éascaigh an Fóram Náisiúnta um Mhúinteoireacht agus Foghlaim leis, iontach rannpháirteach agus fuair na daoine a d’fhreastail air an deis le féachaint ar a bhféadfadh a bheith i gceist le straitéis éifeachtach do rath na mac léinn i gcomhthéacs an ghá le cur chuige lena gcuimseofaí an institiúid ar fad.
  • Chuir THEA tús le Staidéar ar Mhic Léinn ar Leibhéal 6 agus 7 a Choinneáil in Institiúidí Teicneolaíochta. Soláthrófar leis an staidéar seo tuiscint níos breisithe ar na fachtóirí cinnitheacha lena gcuirfear ar chumas na nInstitiúidí tacaí cuí freagrúla a sholáthar do mhic léinn chun an dul chun cinn a mhéadú.
  • Táthar ag féachaint leis an Data Enabled Student Success Initiative (DESSI), arna bhainistiú ag an bhFóram Náisiúnta um Mhúinteoireacht agus Foghlaim, le tacaíocht agus treoir eolach a sholáthar d’institiúidí ardoideachais chun féachaint níos doimhne ar a gcumas chun leas a bhaint as sonraí faoi mhic léinn chun tacú le foghlaimeoirí agus leis an bhfoghlaim, nó chun an cumas sin a fhorbairt. D’óstáil an Fóram Náisiúnta um Mhúinteoireacht agus Foghlaim Siompóisiam Náisiúnta i mí Dheireadh Fómhair 2018 maidir le Cur Chuigeanna Institiúideacha i leith Sonraí a Úsáid chun Rath na Mac Léinn a Bhreisiú. D’oscail an tAire Stáit don Ardoideachas, Mary Mitchell O’Connor an Fóram agus tugadh páirtithe leasmhara buntábhachtacha le chéile chun dea-chleachtais náisiúnta agus idirnáisiúnta a roinnt.

Plean Rochtana Sonraí

D’fhoilsigh an ÚAO Plean Sonraí um Chothromas Rochtana ar an Ardoideachas in 2018. Eascraíonn an plean as cuspóir sa Phlean Náisiúnta Rochtana chun sonraí agus fianaise chruinn a bhailiú maidir le rochtain ar an ardoideachas. Tá réamhobair thosaigh déanta ag an ÚAO i rith 2018 ar fhoinsí sonraí a anailísiú, lena n-áirítear an geochódú.

An Fóram Rochtana

Tharla an dara Fóram Rochtana bliantúil i mí Eanáir 2018 agus tá sé ina chuid den struchtúr atá i bhfeidhm chun bheith mar bhonn is mar thaca le feidhmiú, monatóireacht agus forbairt leanúnach an Phlean Náisiúnta um Chothromas Rochtana ar an Ardoideachas. Soláthraíonn an Fóram deis le haghaidh idirchaidrimh idir oifigigh ón Roinn Oideachais agus Scileanna, ón ÚAO, iad siúd a bhfuil freagracht orthu in institiúidí ardoideachais as seirbhísí rochtana a sholáthar chomh maith le hionadaithe agus mic léinn ó spriocghrúpaí. Bhí Fóram 2018 ina dheis ar leith le haghaidh plé maidir le dul chun cinn faoin bPlean Náisiúnta Gníomhaíochta (rud a dtéann na torthaí as isteach san Athbhreithniú ar Dhul Chun Cinn a foilsíodh ag deireadh 2018) agus faoi fhorbairtí níos leithne maidir leis an gcuimsiú sóisialta.